Ekipa portala SvetInfo svim vernicima koji danas slave rođenje Isusa Hrista želi srećan Božić!
Srpska pravoslavna crkva i njeni vernici danas proslavljaju Božić, dan rođenja Hrista, po julijanskom kalendaru. Božić slave i ruska, gruzijska crkva, kanonski nepriznate crnogorska i makedonska pravoslavna crkva, Jerusalimska patrijaršija, kopti i neki manastiri na Svetoj Gori u Grčkoj.
Božić se za vernike smatra najradosnijim hrišćanskim praznikom i slavi se tri dana, dok je u Srbiji od 2001. godine jednodnevni državni praznik.
Simboli Božića kod Srba
Najpoznatiji simboli praznika su badnjak i česnica. Božić je porodični praznik i obeležava se u domu i crkvama. Po tradiciji, kuće se posipaju slamom da bi se dočarao ambijent pećine u Vitlejemu u kojoj se, po Bibliji, rodio Hrist.
Česnica je pogača u koju se stavlja novčić i mesi se za sve ukućane. Novčić od srebra ili zlata simbolizuje dar novorođenom Hristu. Veruje se da će sreća pratiti onog ko pronađe novčić u svom parčetu.
Na Božić se ljudi pozdravljaju sa:
“Hristos se rodi!”
odgovor:
“Zaista se rodi!”
Gregorijanski i Julijanski kalendar
Većina hrišćana širom sveta Božić slavi po Gregorijanskom kalendaru, uvedenom 1582. godine. Zemlje poput Italije, Poljske, Portugala i Španije odmah su ga prihvatile, dok su druge, uključujući protestantske i neke pravoslavne zemlje, prešle kasnije.
Grčka, Rumunija i Bugarska pravoslavna crkva prihvatile su revidirani Julijanski kalendar, poznat kao Milankovićev kalendar, koji je smanjio raskorak između Julijanskog i Gregorijanskog kalendara.
Položajnik i božićna trpeza
Na Božić prvi u kuću dolazi položajnik, koji domaćinima donosi želje za sreću, zdravlje i napredak.
Božić je mrsni dan, prethodi mu četrdesetodnevni božićni post. Na svečanoj trpezi centralno mesto zauzima česnica, pogača od pšeničnog brašna bez kvasca, koja se lomi isključivo rukama.
Pored česnice, na trpezi se često nalazi božićna pečenica, a običaji se razlikuju po regionima.
Tri dana Božića
Srpska pravoslavna crkva Božić slavi tri dana:
- Prvi dan – rođenje Hrista i glavni porodični praznik.
- Drugi dan – Sabor Presvete Bogorodice, posvećen Bogomajci u znak zahvalnosti za rođenje Spasitelja.
- Treći dan – Sveti arhiđakon Stefan.
Pored SPC, Božić 7. januara proslavljaju i Ruska pravoslavna crkva, Jerusalimska patrijaršija, Sveta Gora, starokalendarci u Grčkoj i kopti.
Običaji i tradicija
Iako običaji variraju, pozdrav za Božić je univerzalan:
“Hristos se rodi! – Vaistinu se rodi!”
Božić je vreme porodice, radosti i zajedništva. Tradicija badnjaka, česnice i položajnika čuva istoriju i veru, a praznik donosi sreću i blagostanje.
